معرفی آواز بیات ترک
این آواز نیز، همانند سه آواز دیگر (ابوعطا، دشتی، و افشاری) متعلق به دستگاه شور است. بیات ترک، شباهتهایی به دستگاه ماهور دارد و حتی برخی از گوشههای ماهور مانند دلکش و شکسته را میتوان در بیات ترک اجرا کرد. از این آواز در اذان (اذان مؤذنزاده اردبیلی در بیات ترک است)، تعزیه، و موسیقی دراویش استفاده میشود.
ویژگیهای اصلی آواز بیات ترک
احساسات
بیات ترک حال و هوایی سبکتر و امیدبخشتر نسبت به سایر متعلقات شور دارد. حزن آن کمتر از دشتی و ابوعطا است و بیشتر با حس آرامش، شادمانی لطیف و حتی گاهی حماسه همراه است.
نت شاهد
در آواز بیات ترک، درجه سوم گام شور نقش نت شاهد (محور اصلی گردش ملودی) را ایفا میکند. این نقطه تمایز مهمی با خود شور است که نت شاهد آن نت پایه است.
گوشههای اصلی و مهم آواز بیات ترک
درآمد
درآمد در آواز بیات ترک، بخش آغازین و معرفیکننده این آواز است. بیات ترک حالتی میانه و متعادل دارد که نه کاملاً شاد و نه کاملاً غمگین است، بلکه حالتی از تفکر، آرامش و گاهی اندوهی ملیح را القا میکند. درآمد بیات ترک، زمینه و حال و هوای اصلی این آواز را با تحریرهای لطیف و آرام مشخص میکند و شنونده را برای ورود به فضای آواز آماده میسازد.
شهابی
گوشه شهابی در بیات ترک، معمولاً حالتی تند و اوجگیرنده دارد. این گوشه میتواند شور و هیجانی خاص به آواز ببخشد و با تحریرهای سریع و پرتحرک، فضایی پویا و گاهی باشکوه ایجاد کند. نام “شهابی” ممکن است بهسرعت و درخشش ملودی در این گوشه اشاره داشته باشد.
مهربانی
گوشه مهربانی در بیات ترک، همانطور که از نامش پیداست، فضایی آرام، دلنشین و مهربانانه دارد. ملودیها در این گوشه معمولاً لطیف و با تحریرهای نرم و کشیده اجرا میشوند که حس آرامش، همدردی و مهرورزی را به شنونده منتقل میکنند.
جامهدران
جامهدران یکی از گوشههای مهم و پرکاربرد در آواز بیات ترک است که فضایی اوجگیرنده و حماسی دارد. این گوشه از نظر ملودیک، حالتی شورانگیز و گاهی پر التهاب را به آواز میبخشد. “جامهدران” میتواند اشاره بهشدت احساسات و اوج شوریدگی در این گوشه داشته باشد و تحریرهای آن معمولاً قوی و پرشور اجرا میشوند.
شکسته
گوشه شکسته در بیات ترک، فضایی حزنانگیزتر و تأملی دارد. این گوشه بهنوعی اوج اندوه و غم را در بیات ترک نشان میدهد. ملودیها در شکسته معمولاً با فرودهای آرام، مکثهای طولانی و تحریرهای سوزناک اجرا میشوند که حس شکستگی و حزن عمیق را به شنونده منتقل میکنند. شکسته معمولاً پس از اوجگیریها اجرا میشود تا به آواز عمق بیشتری ببخشد.
معرفی کتاب شناخت دستگاههای موسیقی ایرانی به زبان ساده"
خرید کتاب شناخت دستگاه های موسیقی ایرانی به زبان ساده
۵۳۵,۰۰۰ تومان
۵۹۰,۰۰۰ تومان
تصنیفهای معروف در آواز بیات ترک
در این بخش، مجموعهای از تصنیفهای برجسته و محبوب که در آواز بیات ترک اجرا شدهاند، گردآوری شده است. با گوش سپردن دقیق به این آثار و مقایسه آنها با یکدیگر، میتوانید با فضا و ماهیت آواز بیات ترک آشنا شوید. همچنین، با تمرین و تکرار مداوم این آثار، در مدت کوتاهی قادر خواهید بود تصنیفهای دیگری که در این آواز اجرا شده است را تشخیص دهید.
مشخصات آهنگ «آمدهام که سر نهم» | ||
شاعر: مولانا | آهنگساز: مجید درخشانی | دستگاه: شور آواز بیات ترک |
آمدهام که سر نهم عشق تو را به سر برم ور تو بگوییام که نی، نی شکنم شکر برم آمدهام چو عقل و جان از همه دیدهها نهان تا سوی جان و دیدگان مشعلهی نظر برم اوست نشسته در نظر من به کجا نظر کنم اوست گرفته شهر دل من به کجا سفر برم آنکِ ز زخمِ تیرِ او کوه شکاف میکند پیشِ گشادِ تیرِ او وای اگر سپر برم در هوسِ خیالِ او همچو خیال گشتهام وز سرِ رشکِ نامِ او نام رخ قمر برم اوست نشسته در نظر من به کجا نظر کنم اوست گرفته شهر دل من به کجا سفر برم | ||
دانلود تصنیف آمدهام که سر نهم
مشخصات آهنگ «مشتاقان» | ||
شاعر: حافظ | آهنگساز: جمشید عندلیبی | دستگاه: شور آواز بیات ترک |
دمی با غم به سر بردن جهان یک سر نمیارزد * به می بفروش دلق ما کز این بهتر نمیارزد
به کوی مِی فروشانش به جامی برنمیگیرند * زهی سجاده تقوا که یک ساغر نمیارزد
تو را آن بِه که رویِ خود ز مشتاقان بپوشانی * که شادی جهان گیری غم لشکر نمیارزد
چو حافظ در قناعت کوش و از دنیای دون بگذر * که یک جو منت دونان دو صد من زر نمیارزد | ||
دانلود تصنیف مشتاقان
مشخصات آهنگ «نگرانم» | ||
شاعر: مهدی عابدینی | آهنگساز: محمدرضا چراغعلی | دستگاه: شور آواز بیات ترک |
کام جهان از تو و این سوز نهان از من * عیش مدام از تو و این اشک روان از من من بی دل عمری تنها بودم بودم * به امید وصل فردا بودم بودم | ||
دانلود تصنیف نگرانم
مشخصات آهنگ «عطر سوسن» | ||
شاعر: بیژن ترقی | آهنگساز: علی تجویدی | دستگاه: شور آواز بیات ترک |
هر دم باد سحر از تو خبر به من آرد | ||
دانلود تصنیف عطر سوسن
مشخصات آهنگ «در نظر بازی» | ||
شاعر: حافظ | آهنگساز: پرویز مشکاتیان | دستگاه: شور آواز بیات ترک |
در نظر بازی ما بیخبران حیرانند * من چنینم که نمودم دگر ایشان دانند عاقلان نقطهی پرگار وجودند ولی * عشق داند که در این دایره سرگردانند عهد ما با لب شیرین دهنان بست خدای * ما همه بنده و این قوم خداوندانند | ||
دانلود تصنیف در نظر باز ی
مشخصات آهنگ «یار وفادار» | ||
شاعر: فریدون همراه | آهنگساز: جمشید عندلیبی | دستگاه: شور آواز بیات ترک |
نور خدا جلوه کند در گلِ رخسار تو * تشنهترم هر نفسی تشنهی دیدارِ تو باغِ گل و لاله بُود خندهی زیبای تو * محوِ تواَم، محو تواَم، محوِ تماشای تو یارِ وفادار منی، یارِ وفادار من * مهرِ تو روشنگرِ جان و دلِ من، یارِ من خندان شو گلشنِ جان، تا تو شکفتی در آن * جان و جانانِ منی، تاجِ سرِ دلیران وصل به عشق ِتو، به عشقِ تو بُود هستیام * عشق دهد، عشق دهد، این همه سرمستیام در این جهان مثل تو، کی مثلِ تو پیدا کنم * بیا که چون آینه، روی تو تماشا کنم | ||
دانلود تصنیف یار وفادار
مشخصات آهنگ «الا یا ایها الساقی» | ||
شاعر: حافظ و مولانا | آهنگساز: جلال ذوالفنون | دستگاه: شور آواز بیات ترک |
دلا نزدِ کسی بنشین که او از دل خَبر دارد * به زیرِ آن درختی رو که او گل هایِ تَـر دارد الا یا ایها الساقی ادر کاسا و ناولها * که عشق آســان نمود اول ولی افتاد مُشکلها به بویِ نافهی کاخر صبا زان طره بگشاید | ||
