میزان در موسیقی چیست؟
در مقالات قبلی، نتهای هفتگانه و نیز تقسیمات زمانی آنها مشخص شدند. در اینجا یک پرسش مطرح میشود: اگر فردی بخواهد یک قطعه آهنگ را روی کاغذ بنویسد، با چه معیاری نتها را پشت سرهم مینویسد؟ آیا او میتواند بدون درنظرگرفتن ارزش زمانی نتها، آنها را پشت سرهم بنویسد و اجرا کند؟ برای سازماندهی و آرایش درست نتها، لازم است آنها را ازنظر زمانی دستهبندی کنیم و هر دسته از قاعدۀ تعیینشدهای پیروی کند تا نتیجۀ مطلوب حاصل شود؛ درست مثل سربازان یک لشکر که به دستههای مختلف تقسیم میشوند و تحت امر فرمانده به اجرای نقش خود میپردازند. بدینمنظور در موسیقی، واژۀ “میزان” معرفی شده است. میزان، درواقع ظرفی است که تعداد محدودی نت از نظر زمانی در آن جای میگیرد. ازآنجا که ارزش زمانی هر میزان از قبل تعیین شده است، نتهای داخل آن میزان مجازند در همان زمان مشخصشده به اجرا درآیند، بنابراین پس از پایان مهلتشان، نوبت به نتهای میزان بعدی میرسد. میزانها با یک خط عمودی از همدیگر جدا میشوند که این عامل جدایی را “خط میزان” میگویند.تعریف میزان در موسیقی

نمایش میزانهای یک قطعه موسیقی
میزانها انواع مختلفی دارند و نوع آنها در ابتدای هر قطعۀ موسیقی مشخص میشود. ارزش زمانی تمامی میزانهای یک آهنگ مساوی است. پرسش: چه تعداد نت و از چه نوعی میبایست در یک میزان قرار گیرد تا ظرفیت آن میزان پر شود؟ این امر درست مثل این است که پرسیده شود چه مقدار آب در یک لیوان جای میگیرد؟ واضح است که تا اندازه و ظرفیتِ آن لیوان مشخص نشود، نمیتوان به این پرسش پاسخ درستی داد.
معرفی دوره و کتاب "تئوری موسیقی کاربردی"
این دوره و کتاب مناسب چه افرادی است؟
این کتاب و دوره آموزشی، مناسب تمامی آهنگسازان، تنظیم کنندگان، نوازندگان و خوانندگان موسیقی میباشد. همچنین هر هنرجویی که قصد داره در دنیای موسیقی فعالیت کنه، حتما میبایست مطالب این دوره را فرا بگیرد.
مزیت این کتاب و دوره نسبت به سایر کتابها و دورههای آموزشی چیست؟
تاکنون کتابهای زیادی درمورد تئوری موسیقی نوشته شده است، اما جای خالی یک کتاب، که بررسی تخصصی مباحث مهمی مانند “فاصله، گام و آکورد” بپردازد، کاملا احساس میشد. ازاینرو سعی کردهایم با روشی نوین، ساده و متفاوت با سایر منابع آموزشی، این مطالب بسیار مهم را همراه با تئوری موسیقی پایه، بهطور کامل و در یک دوره آموزشی، برای شما عزیزان توضیح دهیم. همچنین با خرید دوره، کتاب آموزشی آن نیز به طور رایگان برای شما فرستاده میشود.
آیا خرید دوره شامل پشتیبانی هم خواهد شد؟
بله، هر زمان که سوالی داشتید میتوانید از طریق واتساپ یا تلگرام، سوال خود را از مدرس مربوطه بپرسید.
آیا این دوره ضمانت هم دارد؟
هر زمان که دوره را به پایان رساندید، اگر به این نتیجه رسیدید که این دوره، دوره مناسبی برای شما نبوده است، یک پیام برای مدرس فرستاده و پس از آن، کل هزینه دوره به شما بازگردانده میشود.
قیمت و نحوه خرید دوره به چه صورت است؟
هزینه دوره با ۴۰ درصد تخفیف: ۱/۴۵۰/۰۰۰ تومان میباشد. این دوره را میتوانید از همین سایت (در قسمت پایین یا در فروشگاه) خریداری بفرمایید.
ظرفیتِ میزان در موسیقی
میزانها، ممکن است ظرفیتهای مختلفی داشته باشند؛ برای مثال، بعضی از میزانها دارای ظرفیتی برابر با دو نت سیاه، بعضی با ظرفیت سه نت سیاه و برخی دیگر دارای ظرفیتی معادل چهار نت سیاه هستند؛ یعنی میزانی با ظرفیت ۲ نت سیاه، میتواند ۲ نت سیاه یا زیرمجموعهای از این دو نت (برای مثال، ۴ نت چنگ یا ۲ نت چنگ و ۴ نت دولا چنگ و …) را در خود جای دهد.تعریف میزان در موسیقی
ضرب در موسیقی
مقدار ظرفیت میزان، بهتنهایی نمیتواند شخصیت یک قطعۀ موسیقایی را نشان دهد. برای درک این موضوع به (شکل ۱) توجه شود. تعدادی لیوان وجود دارد که همۀ آنها پر هستند و در یک ردیف قرار گرفتهاند. حال اگر آنها میزانبندی شوند، یعنی هر سه لیوان یک میزان بهحساب آید، ملاحظه میکنید که هیچ تفاوتی بین لیوانها نیست و نمیتوان میزانها را از هم تفکیک کرد. در این حالت، ممکن است لیوان ۳ از میزان ۱ و لیوان ۱ از میزان دوم، با هم دیده شوند، زیرا هیچ تفاوتی بین لیوانها وجود ندارد.تعریف میزان در موسیقی

شکل ۱. تقسیمبندی میزانها بدون اعمال ضربهای قوی و ضعیف
بنابراین، برای تشخیص درست میزانها در موسیقی، یک راهحلِ ساده وجود دارد که لیوانها مطابق (شکل ۲)، پر، نیمهپر و کم باشند.

شکل ۲. تشخیص هر میزان باتوجه به پر بودن لیوان اول
در (شکل ۲)، مانند (شکل ۱)، لیوانها میزانبندی شدهاند؛ با این تفاوت که دیگر اشتباهی در تشخیص میزانها رخ نمیدهد، زیرا فرض بر این است که همۀ میزانها با لیوان پر شروع و با لیوان کم تمام میشوند.
در (شکل ۳)، بهجای لیوانها، از نتهای موسیقی و بهجای واژههای پر، نیمهپر و کم ، از واژههای قوی، نیمهقوی و ضعیف برای صداها یا نتهای موسیقی استفاده شده است.

شکل ۳. ضربهای قوی، نیمهقوی و ضعیف در میزانهای موسیقی سهضربی
اکنون خط موسیقی، نظمی به خود گرفته که در آن، با یک صدای قوی، یک صدای نیمهقوی و یک صدای ضعیف، مجموعۀ کوچکی به نام میزان شکل گرفته است. به این میزان در اصطلاح موسیقی، “میزان سهضربی” میگویند؛ زیرا فقط از سه ضربِ قوی، نیمهقوی و ضعیف تشکیل شده است. با تغییر در نوع دستهبندی نتها، میتوان میزانهای دیگری را بهوجود آورد که در ادامۀ بحث، انواع دیگر آنها را بررسی خواهیم کرد.
انواع میزان در موسیقی
میزان دوضربی
سادهترین میزان در موسیقی، میزان دوضربی است که از یک ضرب قوی و یک ضرب ضعیف تشکیل میشود (شکل ۴). بنابراین، شروع هر میزان با یک ضرب قوی و پایان آن با یک ضرب ضعیف خواهد بود.


شکل ۴. میزانهای دوضربی در موسیقی
میزان سهضربی
میزانهای سهضربی در قسمت قبل (شکل ۲) و (شکل ۳) توضیح داده شد که هر میزان، از سه ضربِ قوی، نیمهقوی و ضعیف تشکیل میشود.
میزان چهارضربی
آنچه در (شکل ۵) مشخص شد، ساختمان یک میزان چهارضربی است که از یک ضرب قوی در ابتدا، یک ضرب ضعیف پس از آن، یک ضرب نیمهقوی و سرانجام، یک ضرب ضعیف دیگر تشکیل شده است.تعریف میزان در موسیقی


شکل ۵. میزانهای چهارضربی در موسیقی
کسر میزان (میزاننما)
در هر قطعه موسیقی، لازم است که نوع میزان (ظرفیت میزان) در همان ابتدای آهنگ نوشتهشده تا نوازنده یا خواننده متوجه شود که با چه نوع میزانی سروکار دارد. این کار، با استفاده از اعداد کسری صورت گرفته که خط کسر در بین دو عدد رسم نمیشود؛ بنابراین، با توجه به شکل۶، عدد بالایی، تعداد نتهای یکمیزان و عدد پایینی، کشش هر ضرب نسبت به نت گرد را نشان میدهد (در حقیقت، نوع نت را مشخص میکند). بنابراین، به این دو عددی که در ابتدای قطعه نوشته میشود، کسر میزان میگویند. در نتیجه، اگر در مخرج کسر، عدد ۸ نوشته شده باشد، نت گرد را میبایست به ۸ تقسیم کرده که برابر با نت چنگ خواهد شد. یعنی هر ضرب این میزان، برابر با یک نت چنگ است. یا اگر در مخرج کسر عدد ۴ وجود داشت، با تقسیم نت گرد به عدد ۴، نت سیاه بهدست میآید.
با توجه به تعاریف فوق، عددِ چهار-چهار در شکل زیر، یعنی ظرفیت میزانهای آن قطعه موسیقی، بهاندازه چهار نت سیاه است یا به تعبیری دیگر، میزانهای این قطعه، چهار نتِ سیاه را میبایست در خود داشته باشند.

شکل ۶. نحوۀ نمایش کسر میزان در موسیقی
















