گام Dm (ر مینور)
در موسیقی غربی درمجموع ۱۲ نت وجود دارد که برای ساخت یک قطعه موسیقی میتوان از آنها استفاده کرد. این نتها عبارتاند از: دو (۱) | دو دیز (۲) | رِ (۳) | رِ دیز (۴) | می (۵) | فا (۶) | فا دیز (۷) | سل (۸) | سل دیز (۹) | لا (۱۰) | لا دیز (۱۱) | سی (۱۲). توجه به این نکته ضروری است که در هنگام ساخت یک قطعه موسیقی، مجاز نیستیم که از تمامی این نتها استفاده کنیم! درواقع، تنها میتوانیم از تعدادی (۷ تا) از این نتها، آنهم در قالب یک الگوی استاندارد مشخص، استفاده کنیم؛ که این الگوها در موسیقی غربی، توسط گامها تعیین میشوند (مثل گام ماژور و مینور). در گام ر مینور نیز، هفت نت وجود دارد که حق داریم از این نتها برای ساخت قطعات موسیقی بهره ببریم. در ادامه، به نحوه تعیین اسم گام و نتهای تشکیل دهنده گام ر مینور، میپردازیم.
نتهای مجاز در گام ر مینور
مرحله اول: دراینجا میبایست نت D (رِ) را انتخاب کرده و الگوی گام مینور را بر روی آن پیاده کنیم، بنابراین اسم گام با توجه به فرمول زیر به دست میآید:
مرحله دوم: تا اینجای کار، اسم گام مشخص شد (گام رِ مینور). اکنون برای به دست آوردن هفت نت مجاز در این گام، الگوی گام مینور را مطابق شکل ۱، از نت “رِ” پیادهسازی میکنیم.
شکل ۱: اجرای الگوی مینور از نت D (رِ).
توضیح شکل ۱: با اجرای الگوی گام مینور از نت رِ، هفت نت مجاز در گام رِ مینور، به ترتیب زیر به دست میآید:
نت اول گام (I): نت رِ (نت پایهای که گام را از آن نت شروع کردیم).
نت دوم گام (II): نت می (به فاصله یک پرده از نت اول).
نت سوم گام (III): نت فا (به فاصله نیم پرده از نت دوم).
نت چهارم گام (IV): نت سل (به فاصله یک پرده از نت سوم).
نت پنجم گام (V): نت لا (به فاصله یک پرده از نت چهارم).
نت ششم گام (VI): نت سی بمل (به فاصله نیم پرده از نت پنجم).
نت هفتم گام (VII): نت دو (به فاصله یک پرده از نت ششم).
* نت اکتاو (VIII): نت رِ (به فاصله یک پرده از نت هفتم).
نکته: نت “سی” در گام رِ مینور، به “سی بمل” تغییریافته است (یعنی در این گام، حق استفاده از نت “سی” را نداریم و بهجای آن از “سی بمل” استفاده میکنیم).
معرفی دوره و کتاب "تئوری موسیقی کاربردی"
سرکلید گام ر مینور
در این گام، نت “سی بمل” وجود دارد؛ بنابراین، سرکلید، مطابق شکل ۲ خواهد شد.
شکل ۲: سرکلید گام رِ مینور.
جمعبندی: در جدول ۱، خلاصه مفاهیم گام رِ مینور، نوشتهشده است (حفظ کردن جدول زیر الزامی است).
جدول ۱: خلاصه گام رِ مینور.
اسم گام | شکل سرکلید | علائم سرکلید |
Dm (رِ مینور) | | Bb |
نکته: به گام “رِ مینور”، مینور نسبی گام “فا ماژور” گفته میشود (به دلیل تشابه سرکلید).
خلاصه تمامی گامهای ماژور و مینور
در جدول ۲، خلاصهای از گامهای ماژور و مینور نسبی آنها نوشته شده است (حفظ کردن جدول الزامی است).
جدول ۲: خلاصه گامهای مینور و ماژور.
گام مینور | گام ماژور | شکل سرکلید | علائم سرکلید |
Am (لا مینور) | C (دو ماژور) |  | —– |
Em (می مینور) | G (سل ماژور) |  | #F |
Bm (سی مینور) | D (رِ ماژر) |  | #F# / C |
F#m (فا دیز مینور) | A (لا ماژور) |  | #F# / C# / G |
C#m (دو دیز مینور) | E (می ماژور) |  | #F# / C# / G# / D |
G#m (سل دیز مینور) | B (سی ماژور) |  | #F# / C# / G# / D# / A |
D#m (رِ دیز مینور) | #F (فا دیز ماژور) |  | #F# / C# / G# / D# / A# / E |
A#m (لا دیز مینور) | #C (دو دیز ماژور) |  | F# / C# / G# / D# / A# / E# / B# |
Dm (رِ مینور) | F (فا ماژور) | | Bb |
Gm (سل مینور) | Bb (سی بمل ماژور) |  | Bb/ Eb |
Cm (دو مینور) | Eb (می بمل ماژور) |  | Bb/ Eb / Ab |
Fm (فا مینور) | Ab (لا بمل ماژور) |  | Bb/ Eb / Ab / Db |
Bbm (سی بمل مینور) | Db (رِ بمل ماژور) |  | Bb/ Eb / Ab / Db / Gb |
Ebm (می بمل مینور) | Gb (سل بمل ماژور) |  | Bb/ Eb / Ab / Db / Gb / Cb |
Abm (لا بمل مینور) | Cb (دو بمل ماژور) |  | Bb/ Eb / Ab / Db / Gb / Cb / Fb |
دایره پنجمها در موسیقی
خلاصه مطالبی که در جدول ۲، ذکر شده است را در شکل ۳ میبینید که به آن دایره پنجمها گفته میشود. اگر بر روی این دایره بهطور ساعتگرد حرکت کنیم، هر گام جدید، با درجه پنجم گام پیش از خود آغاز شده (نام گذاری “دایره پنجمها” نیز بهدلیل همین موضوع است) و یک دیز به سرکلید این گام اضافه میشود و اگر در دایره به طور پادساعتگرد حرکت کنیم، گام بهدستآمده با درجه چهارم گام قبلی آغاز شده و یک بمل به آن اضافه خواهد شد (توصیه میشود که هنرجو، این شکل بسیار مهم را چاپ کرده و در مکانی مناسب بچسباند).
خرید دوره تئوری موسیقی کاربردی با ضمانت بازگشت وجه
۱,۴۵۰,۰۰۰ تومان
۲,۸۵۰,۰۰۰ تومان
تشخیص گام از روی سرکلید
در گامهای دیز دار: اگر به نت آخرِ سرکلید، نیم پرده اضافه کنیم، اسم گام به دست میآید. بهعنوان مثال:
در این سرکلید، نت آخر #D (رِ دیز) است، اگر این نت را نیم پرده زیرتر کنیم به نت E (می) میرسیم؛ بنابراین، اسم این گام “می ماژور” است.
در گامهای بمل دار: نت قبل از نت آخر، اسم گام را مشخص میکند. بهعنوان مثال: در این سرکلید، نت قبل از نت آخر Ab (لا بمل) است، بنابراین، اسم گام لا بمل ماژور است.
