گام C (دو ماژور)
در موسیقی غربی درمجموع ۱۲ نت وجود دارد که برای ساخت یک قطعه موسیقی میتوان از آنها استفاده کرد. این نتها عبارتاند از: دو (۱) | دو دیز (۲) | رِ (۳) | رِ دیز (۴) | می (۵) | فا (۶) | فا دیز (۷) | سل (۸) | سل دیز (۹) | لا (۱۰) | لا دیز (۱۱) | سی (۱۲). توجه به این نکته ضروری است که در هنگام ساخت یک قطعه موسیقی، مجاز نیستیم که از تمامی این نتها استفاده کنیم! درواقع، تنها میتوانیم از تعدادی (۷ تا) از این نتها، آنهم در قالب یک الگوی استاندارد مشخص، استفاده کنیم؛ که این الگوها در موسیقی غربی، توسط گامها تعیین میشوند (مثل گام ماژور و مینور). در گام دو ماژور نیز، هفت نت وجود دارد که حق داریم از این نتها برای ساخت قطعات موسیقی بهره ببریم. در ادامه، به نحوه تعیین اسم گام و نتهای تشکیل دهنده گام دو ماژور، میپردازیم.
نتهای مجاز در گام دو ماژور
مرحله اول: با توجه به توضیحاتی که در قسمت قبل داده شد، اگر نت C (دو) را انتخاب کرده و الگوی گام ماژور را بر روی آن پیاده کنیم، اسم گام با توجه به فرمول زیر به دست میآید:
مرحله دوم: تا اینجای کار، اسم گام مشخص شد (گام دو ماژور). اکنون برای به دست آوردن هفت نت مجاز در این گام، الگوی گام ماژور را مطابق شکل ۱، از نت “دو” پیادهسازی میکنیم.
شکل ۱: اجرای الگوی ماژور از نت C (دو).
توضیح شکل ۱: با اجرای الگوی گام ماژور از نت دو، هفت نت مجاز در گام دو ماژور، به ترتیب زیر به دست میآید:
نت اول گام (I): نت دو (نت پایهای که گام را از آن نت شروع کردیم).
نت دوم گام (II): نت رِ (به فاصله یک پرده از نت اول).
نت سوم گام (III): نت می (به فاصله یک پرده از نت دوم).
نت چهارم گام (IV): نت فا (به فاصله نیم پرده از نت سوم).
نت پنجم گام (V): نت سل (به فاصله یک پرده از نت چهارم).
نت ششم گام (VI): نت لا (به فاصله یک پرده از نت پنجم).
نت هفتم گام (VII): نت سی (به فاصله یک پرده از نت ششم).
* نت اکتاو (VIII): نت دو (به فاصله نیم پرده از نت هفتم).
نکته: در گام دو ماژور، تمامی نتها در حالت طبیعی (بکار) قرار داشته و هیچ دیز و بملی در این گام وجود ندارد.
معرفی دوره و کتاب "تئوری موسیقی کاربردی"
سرکلید گام دو ماژور
برای نشان دادن گام یک قطعه، هر نتی که در آن گام، از حالت طبیعی (بکار) خارجشده باشد را در ابتدای آن قطعه موسیقی و قبل از کسر میزان نشان میدهیم. دلایل استفاده از سرکلید عبارتاند از:
- نوازنده در همان ابتدای قطعه، گام آهنگ را متوجه شود و با توجه به آن، به اجرای نتها بپردازد.
- سهولت در نت خوانی و عدم استفاده از علامتهای عَرَضی در طول قطعه.
نکته: به دلیل اینکه در گام دو ماژور، تمامی نتها در حالت طبیعی قرار دارند (هیچ دیز و بملی در این گام وجود ندارد)، طبیعتاً، سرکلیدی هم در این گام نوشته نمیشود؛ بنابراین، نوازنده وقتی سرکلیدی در ابتدای قطعه نمیبیند، متوجه میشود که در گام “دو ماژور” میبایست به اجرای قطعه بپردازد. شکل ۲، سرکلید گام دو ماژور را نشان میدهد.
شکل ۲: سرکلید گام دو ماژور.
خلاصه تمامی گامهای ماژور و مینور
در جدول ۱، خلاصهای از گامهای ماژور و مینور نسبی آنها نوشته شده است (حفظ کردن جدول الزامی است).
جدول ۱: خلاصه گامهای مینور و ماژور.
گام مینور | گام ماژور | شکل سرکلید | علائم سرکلید |
Am (لا مینور) | C (دو ماژور) |  | —– |
Em (می مینور) | G (سل ماژور) |  | #F |
Bm (سی مینور) | D (رِ ماژر) |  | #F# / C |
F#m (فا دیز مینور) | A (لا ماژور) |  | #F# / C# / G |
C#m (دو دیز مینور) | E (می ماژور) |  | #F# / C# / G# / D |
G#m (سل دیز مینور) | B (سی ماژور) |  | #F# / C# / G# / D# / A |
D#m (رِ دیز مینور) | #F (فا دیز ماژور) |  | #F# / C# / G# / D# / A# / E |
A#m (لا دیز مینور) | #C (دو دیز ماژور) |  | F# / C# / G# / D# / A# / E# / B# |
Dm (رِ مینور) | F (فا ماژور) |  | Bb |
Gm (سل مینور) | Bb (سی بمل ماژور) |  | Bb/ Eb |
Cm (دو مینور) | Eb (می بمل ماژور) |  | Bb/ Eb / Ab |
Fm (فا مینور) | Ab (لا بمل ماژور) |  | Bb/ Eb / Ab / Db |
Bbm (سی بمل مینور) | Db (رِ بمل ماژور) |  | Bb/ Eb / Ab / Db / Gb |
Ebm (می بمل مینور) | Gb (سل بمل ماژور) |  | Bb/ Eb / Ab / Db / Gb / Cb |
Abm (لا بمل مینور) | Cb (دو بمل ماژور) |  | Bb/ Eb / Ab / Db / Gb / Cb / Fb |
دایره پنجمها در موسیقی
خلاصه مطالبی که در جدول ۱، ذکر شده است را در شکل ۳ میبینید که به آن دایره پنجمها گفته میشود. اگر بر روی این دایره بهطور ساعتگرد حرکت کنیم، هر گام جدید، با درجه پنجم گام پیش از خود آغاز شده (نام گذاری “دایره پنجمها” نیز بهدلیل همین موضوع است) و یک دیز به سرکلید این گام اضافه میشود و اگر در دایره به طور پادساعتگرد حرکت کنیم، گام بهدستآمده با درجه چهارم گام قبلی آغاز شده و یک بمل به آن اضافه خواهد شد (توصیه میشود که هنرجو، این شکل بسیار مهم را چاپ کرده و در مکانی مناسب بچسباند).
خرید دوره تئوری موسیقی کاربردی با ضمانت بازگشت وجه
۱,۴۵۰,۰۰۰ تومان
۲,۸۵۰,۰۰۰ تومان
تشخیص گام از روی سرکلید
در گامهای دیز دار: اگر به نت آخرِ سرکلید، نیم پرده اضافه کنیم، اسم گام به دست میآید. بهعنوان مثال:
در این سرکلید، نت آخر #D (رِ دیز) است، اگر این نت را نیم پرده زیرتر کنیم به نت E (می) میرسیم؛ بنابراین، اسم این گام “می ماژور” است.
در گامهای بمل دار: نت قبل از نت آخر، اسم گام را مشخص میکند. بهعنوان مثال: در این سرکلید، نت قبل از نت آخر Ab (لا بمل) است، بنابراین، اسم گام لا بمل ماژور است.
