چگونگی ایجاد نتهای مختلف در گیتار
در گیتار، صدا زمانی تولید میشود که سیمها به لرزش در میآیند. زیر یا بم بودن هر نت (فرکانس نت)، بهسرعت لرزش سیم بستگی دارد. هرچه سیم سریعتر بلرزد، نت زیرتر و هرچه آهستهتر بلرزد، نت بمتر خواهد بود.
عامل اصلی تعیینکننده سرعت لرزش سیم، طول بخشی از سیم است که اجازه دارد بلرزد. وقتی شما سیمی را بدون گرفتن آن با انگشت (سیم آزاد) مینوازید، تمام طول آن از شیطانک تا خرک لرزیده و نت خاصی را تولید میکند (شکل ۱). حال برای تولید نتهای دیگر، کافی است که طول سیم را کاهش دهیم. اینجاست که نقش انگشتگذاری شما و فرتها (میلههای فلزی روی دسته گیتار) مشخص میشود. یعنی زمانی که انگشت خود را روی سیم و پشت یک فرت فشار میدهید، آن فرت به عنوان نقطه توقف جدیدی برای لرزش سیم عمل میکند و با انجام این کار، طول سیم در حال لرزش کوتاهتر میشود (شکل ۲). با کوتاهتر شدن سیم، سرعت لرزش آن افزایش یافته و در نتیجه، نت جدید، تولید خواهد شد. بنابراین، هرچه انگشت خود را به سمت پایین دسته (نزدیکتر به خرک) ببرید، سیم کوتاهتر شده و نتهای زیرتری تولید خواهد شد.
شکل ۱. طول سیم در حالت آزاد.
شکل ۲. طول سیم در زمان گرفتن فرت.
بدین ترتیب، نوازنده با تغییر دادن طول سیم (با انگشتگذاری روی فرتهای گیتار) نتهای مختلف موسیقی را پدید میآورد. هر فرت، نت را به اندازه یک نیمپرده، بالا میبرد و این مکانیزم ساده، امکان نواختن تمامی ملودیها و آکوردها را روی گیتار فراهم میآورد.
همپوشانی نتها در سیمهای گیتار (یک ویژگی کاربردی در گیتار)
یکی از ویژگیهای جذاب و بسیار کاربردی در طراحی گیتار، همپوشانی نتها در شش سیم گیتار است. این بدین معناست که نتهایی که بر روی یک سیم در فرتهای بالاتر نواخته میشوند، بر روی سیم بعدی (که به سمت نتهای زیرتر میرود) در فرتهای پایینتر نیز قابلدسترسی هستند. این الگو به ترتیب تا سیم اول ادامه مییابد.
بهعنوانمثال: به شکل ۳ صفحه بعد نگاه کنید. اگر شما نتهای روی سیم ششم (سیم E) را تا فرت پنجم دنبال کنید، از فرت پنجم به بعد (نت A به بعد) همین نتها را میتوانید بر روی سیم پنجم نیز پیدا کنید. این الگو به همین ترتیب بین “سیم پنجم و چهارم”، “سیم چهارم و سوم ” و “سیم دوم و اول” تکرار میشود. تنها استثنای این قاعده، انتقال از سیم سوم (G) به سیم دوم (B) است که در این مورد خاص، نتها بهجای پنج فرت، چهار فرت جابهجا میشوند.
شکل ۳. همپوشانی نتها در سیمهای مختلف گیتار.
اکنون به بخش جذاب و کاربردی موضوع میرسیم که به طرز چشمگیری کار نوازنده را تسهیل مینماید. اگر به شکل ۴، دقت کنید، بسیاری از نتها بر روی چندین سیم مختلف، تکرار میشوند!
شکل ۴. تکرار نت G در سیم ۱ و ۲.
این تکرار نتها در سیمهای مختلف، یک ویژگی تصادفی نیست، بلکه از طراحی هوشمندانه گیتار نشئت میگیرد تا نوازنده بتواند:
۱- ملودیها را روانتر اجرا کند
وجود یک نت مشخص در سیمهای مختلف، موجب جابهجایی کمتر دست نوازنده شده و اجرای ملودی را روانتر میسازد. بهعنوانمثال: به شکل ۳-۷ نگاه کنید. اگر انگشت ۱ نوازنده بر روی نت A و انگشت ۳ نوازنده بر روی نت B باشد، رفتن به نت G فرت سوم باید با جابه جایی انگشت ۱ صورت بگیرد. اما اگر نوازنده بجای جابه جا کردن انگشت ۱، انگشت ۴ خود را بر روی سیم ۲ فرت ۸ بگذارد، نت G را به راحتی اجرا کرده (این نت G سیم ۲ دقیقا همان نت G سیم ۱ با همان فرکانس است) و به تغییر پوزیسیون انگشت ۱، نیاز نخواهد داشت. این ویژگی مهم در ساز گیتار، به نوازنده انعطافپذیری لازم را بخشیده تا به منظور راحتی انگشتگذاری و اجرای سریعتر نتها، بهترین موقعیت نت را انتخاب کند.
۲- تنوع بیشتری به رنگ صوتی بدهد
دو نت همنام G در مثال قبل، چون بر روی سیمهای مختلفی قرارگرفته اند (سیم ۱ و ۲)، مقداری رنگ صوتی متفاوتی از یکدیگر دارند (مثلاً یکی پرحجمتر، دیگری شفافتر). این قابلیت به نوازنده امکان میدهد که برای بیان احساسات مختلف، از رنگهای صوتی متنوع بهرهمند شود.
خرید کتاب آموزش جامع ملودی نوازی در گیتار پاپ
۵۹۶,۰۰۰ تومان
۷۹۵,۰۰۰ تومان
راز تفاوت نت نویسی و صدای واقعی گیتار چیست؟
در نتنویسی استاندارد گیتار، نتهایی که روی خطوط حامل میبینید، در واقع یک اکتاو بالاتر از صدای واقعی گیتار هستند. به بیان دیگر، صدایی که از گیتار میشنوید، یک اکتاو بمتر از آن چیزی است که روی برگه نت نوشته شده است. حال میخواهیم بدانیم که دلیل این تفاوت چیست؟ گیتار، بهویژه در سیمهای بم خود، دارای گستره صوتی وسیعی است. اگر نتها دقیقاً با زیروبمی واقعی خود نوشته میشدند، نتهای بم گیتار بهشدت پایینتر از محدوده کلید سل قرار میگرفتند و نیاز به تعداد بسیار زیادی خطوط اضافه در زیر آن بود. همچنین، استفاده گسترده از این خطوط یا تغییر مداوم به کلید فا، خواندن نتها را بسیار دشوار و شلوغ میکرد.
برای حل این مشکلات، تصمیم گرفته شد که نتهای گیتار یک اکتاو بالاتر از صدای واقعیشان در کلید سل نوشته شوند. این کار باعث میشود که بیشتر نتها در محدوده کلید سل قرار گرفته و نتخوانی بهمراتب آسانتر شود.
مثال: به شکل ۱ نگاه کنید. جایگاه واقعی “نت می” سیم ۱ گیتار، در اکتاو چهارم است (جایگاه واقعی). اما در نتنویسی برای گیتار، همین نت در اکتاو پنجم نوشته میشود (جایگاه نمایشی).
شکل ۱. جایگاه نمایشی و جایگاه واقعی نتها در نت نویسی گیتار.
