فاصله افزوده و کاسته در موسیقی
فاصلههای موسیقایی بخش مهمی از تئوری موسیقی هستند که به تعریف روابط بین نتها میپردازند. فاصله افزوده و کاسته در موسیقی از جمله این فاصلهها هستند که مفاهیم عمیق و تأثیرگذاری در آهنگسازی، تئوری موسیقی و تحلیل قطعات موسیقی دارند. در این مقاله، به تعریف این فاصلهها، چگونگی ساخت و کاربردهای آنها، خواهیم پرداخت.
فاصله افزوده
هرگاه به فواصل درست و یا بزرگ نیمپرده اضافه کنیم، فاصله حاصله یک فاصله افزوده است. اضافه کردن نیمپرده میتواند با دیز کردن نت بالایی فاصله و یا بمل کردن نت پایینی فاصله انجام شود. به جدول زیر توجه کنید:
جدول 1.خلاصه انواع فاصله در موسیقی.
| کاسته | کوچک | درست | بزرگ | افزوده |
فاصله دوم | 0 پرده | 0.5 پرده | 1 پرده | 1.5 پرده | |
فاصله سوم | 1 پرده | 1.5 پرده | 2 پرده | 2.5 پرده | |
فاصله چهارم | 2 پرده | 2.5 پرده | 3 پرده | ||
فاصله پنجم | 3 پرده | 3.5 پرده | 4 پرده | ||
فاصله ششم | 3.5 پرده | 4 پرده | 4.5 پرده | 5 پرده | |
فاصله هفتم | 4.5 پرده | 5 پرده | 5.5 پرده | 6 پرده | |
فاصله هشتم | 5.5 پرده | 6 پرده | 6.5 پرده |
مطابق جدول 1، میتوان نتیجه گرفت که: فاصله افزوده و کاسته در موسیقی
اگر هر فاصلهی دومی، برابر با 1.5 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی دوم افزوده” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “دو – رِ دیز”
اگر هر فاصلهی سومی، برابر با 2.5 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی سوم افزوده” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “دو بمل – می”
اگر هر فاصلهی چهارمی، برابر با 3 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی چهارم افزوده” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “دو – فا دیز”
اگر هر فاصلهی پنجمی، برابر با 4 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی پنجم افزوده” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “دو – سل دیز”
اگر هر فاصلهی ششمی، برابر با 5 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی ششم افزوده” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “دو – لا دیز”
اگر هر فاصلهی هفتمی، برابر با 6 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی هفتم افزوده” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “دو بمل – سی”
اگر هر فاصلهی هشتمی، برابر با 6.5 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی هشتم افزوده” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “دو – دو دیز”

انواع فواصل افزوده در موسیقی.
فاصله کاسته
هرگاه از فواصل درست یا کوچک نیمپرده کم کنیم، فاصله ایجادشده، یک فاصله کاسته است. کم کردن نیمپرده میتواند با بمل کردن نت بالایی فاصله و یا دیز کردن نت پایینی فاصله انجام شود.
مطابق جدول 1، میتوان نتیجه گرفت که:فاصله افزوده و کاسته در موسیقی
اگر هر فاصلهی دومی، برابر با صفر پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی دوم کاسته” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “می – فا بمل”
اگر هر فاصلهی سومی، برابر با 1 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی سوم کاسته” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “می – سل بمل”
اگر هر فاصلهی چهارمی، برابر با 2 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی چهارم کاسته” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “می – لا بمل”
اگر هر فاصلهی پنجمی، برابر با 3 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی پنجم کاسته” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “می – سی بمل”
اگر هر فاصلهی ششمی، برابر با 3.5 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی ششم کاسته” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “می – دو بمل”
اگر هر فاصلهی هفتمی، برابر با 4.5 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی هفتم کاسته” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “می – رِ بمل”
اگر هر فاصلهی هشتمی، برابر با 5.5 پرده باشد، به آن فاصله، “فاصلهی هشتم کاسته” میگویند.
مثال: فاصله بین نتهای “می – می بمل”

انواع فواصل کاسته در موسیقی.
کاربرد فواصل افزوده و کاسته در آهنگسازی
- تولید تنش: استفاده از فاصلههای افزوده و کاسته در آهنگسازی میتواند به ایجاد لحظات تنش در موزیک و یا در نقاط عطف آن کمک کند. بسیاری از ملودیها و هارمونیها به خاطر این ویژگی، با جذابیت بیشتری ترکیب میشوند.
تنوع و ابتکار: فاصلههای افزوده و کاسته به آهنگسازان این امکان را میدهند که از الگوهای تکراری فاصله بگیرند و به سمت خلق ساختارهای تازه و جالب بروند.
تأثیرگذاری بر احساسات: با شناخت و استفاده از این فاصلهها، آهنگسازان میتوانند احساسات خاصی را در شنوندگان ایجاد کنند. این فاصلهها میتوانند به درک بهتر احساسات در موسیقی کمک کنند و از این رو، برای خلق تجربههای عاطفی غنی بسیار مفید هستند
















